To Κάστρο

Ας φανταστούμε ένα Κάστρο, παλιό αλλά υπό συνεχή διαμόρφωση, μνημείο του παρελθόντος και συνάμα ενεργό κοινωνικό τόπο στο παρόν, συμβολικά απρόσιτο μα και ταυτόχρονα καθημερινά οικείο. Είναι πάντα εκεί, εξέχον, η πρόσβαση είναι φαινομενικά ελεύθερη, οι ιδιοκτήτες και οι φύλακες αόρατοι, ή μήπως δεν υπάρχουν καθόλου; Ενίοτε, βέβαια, αποκλείει, συρρικνώνεται, επιβάλλει αυστηρά πρωτόκολλα και πολλά φοβερά μυστικά ψιθυρίζονται γύρω από αυτό, αλλά δεν πειράζει, υπάρχουν και πράγματα που δεν καταλαβαίνουμε, μηχανισμοί που δεν κατανοούμε, όμως ακόμα κι έτσι το Κάστρο είναι εκεί, στέρεο, μας καθορίζει και το καθορίζουμε, μας εξουσιάζει και το εξουσιάζουμε. Ας ονομάσουμε αυτό το κάστρο “Ευρώπη”.

Ο Federico Clavarino βρίσκεται στο Κάστρο για ειδικό σκοπό: η κάμερά του είναι ένα εργαλείο καταγραφής βασικών συστατικών, υλικών και άυλων, των πρωτογενών εκείνων στοιχείων που συναποτελούν την τρέχουσα σύνθεσή του. Αποσπά με ακρίβεια νυστεριού θραύσματα από το όλον και στη συνέχεια τα παραθέτει στη λευκή επιφάνεια του εργαστηρίου του, τα εξετάζει, τα ταξινομεί σε μικρές ομάδες, προσπαθεί να αντιληφθεί τις δομικές σχέσεις τους, συχνά αόρατες εξαρχής. Έξεργο ξύλο, μέταλλο και πέτρα, χαρτί, τσιμέντο και πλαστικό, αρχιτεκτονικοί αρμοί, σχέδια κάθε είδους και τεχνολογίας, βαρυσήμαντα σύμβολα και αδιάφορα καθημερινά πράγματα, αλλά και τα άυλα νήματα του χρόνου, από τα βάθη του παρελθόντος στη Μεσόγειο και τις φρικαλέες ιστορίες στην πολωνική ύπαιθρο πριν λίγες δεκαετίες ως αυτά που συνεχίζουν να υφαίνονται, εν γνώσει κι εν αγνοία των πιασμένων στον ιστό τους ανθρώπων που μας παρουσιάζει.

Στην ερώτηση τι ακριβώς ερευνά δεν υπάρχει οριστική απάντηση, ίσως γιατί και ο ίδιος συνεχίζει να την ψάχνει. Μας αφήνει μόνο τη μέθοδο εργασίας του και κάποια προσωρινά συμπεράσματα που βλέπουμε να σχηματίζονται στις ταξινομικές του συνθέσεις: αυτό που τις διατρέχει μοιάζει με πολύπλοκα μοτίβα και πατρόν εξουσίας, σημάδια επιβολής ελέγχου στην ύλη και στο χρόνο. Η αποδομητική του μέθοδος μας επιτρέπει να μαντέψουμε τους κρυφούς αρμούς που συγκροτούν το Κάστρο – μήπως δεν τους ακούμε τελευταία να τρίζουν; – και ίσως να συνδιαλλαγούμε εκ νέου με το άχθος της Ιστορίας και την απαθή συνήθεια της καθημερινότητας.